Beneficiaire aanvaarding is een van de drie mogelijkheden die de wet biedt als u een erfenis krijgt. Naast zuiver aanvaarden (u neemt de erfenis volledig over, mét eventuele schulden) en verwerpen (u wijst de erfenis af) bestaat de mogelijkheid om een erfenis te aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving, in de praktijk beneficiaire aanvaarding genoemd.
Het kernpunt is dit: bij beneficiaire aanvaarding bent u niet met uw eigen, privévermogen aansprakelijk voor schulden van de overledene die groter zijn dan wat de erfenis zelf aan bezittingen bevat. Blijkt de nalatenschap na aftrek van de schulden negatief, dan hoeft u dat tekort niet uit eigen zak aan te vullen. Deze vorm van aanvaarden wordt vaak gekozen wanneer niet meteen duidelijk is of een erfenis positief of negatief uitpakt, bijvoorbeeld omdat er onbekende schulden kunnen zijn of omdat de overledene een eigen bedrijf had.
Wanneer komt deze vraag op
De vraag of u zuiver aanvaardt, beneficiair aanvaardt of verwerpt, speelt zodra u weet dat u erfgenaam bent. Dat kan zijn omdat u in een testament staat genoemd, of omdat u volgens de wettelijke erfopvolging recht heeft op een deel van de nalatenschap. Voordat u een keuze maakt, is het gebruikelijk om te proberen een beeld te krijgen van de bezittingen en de schulden van de overledene: banksaldi, eigendom van een woning, maar ook openstaande leningen, belastingschulden of borgstellingen.
Bij twijfel over de omvang van schulden is beneficiaire aanvaarding een manier om die onzekerheid af te dekken. Bij zuivere aanvaarding neemt u ook onbekende schulden over; bij beneficiaire aanvaarding blijft uw eigen vermogen daarbuiten. Wie zeker weet dat een erfenis alleen bezittingen bevat, kiest vaak voor zuivere aanvaarding, omdat de procedure eenvoudiger is.
Hoe verloopt de procedure
Beneficiaire aanvaarding gebeurt door een verklaring af te leggen bij de rechtbank, meestal via de griffie van de sector kanton. Dit is een formele stap die vastligt in het boedelregister. Na deze verklaring geldt voor de afwikkeling van de nalatenschap een wettelijk voorgeschreven procedure: er moet een boedelbeschrijving komen, een overzicht van alle bezittingen en schulden, en schuldeisers moeten volgens een vaste volgorde worden betaald.
Deze procedure is uitgebreider dan bij zuivere aanvaarding. Er kan bijvoorbeeld een vereffenaar nodig zijn die de nalatenschap namens de erfgenamen afwikkelt, zeker als er meerdere erfgenamen zijn of als de schulden en bezittingen niet eenvoudig zijn te overzien. Voor de exacte stappen, termijnen en verplichtingen die in uw situatie gelden, is de tekst van de wet en de toelichting van de rechtbank de aangewezen bron; een notaris of jurist kan die vertalen naar uw eigen situatie.
Verschil met de andere twee keuzes
Het onderscheid tussen de drie keuzes is in de kern eenvoudig: zuiver aanvaarden betekent volledige overname inclusief alle risico's, verwerpen betekent dat u geen erfgenaam wordt en dus ook geen bezittingen ontvangt, en beneficiair aanvaarden zit daar tussenin. U blijft erfgenaam en deelt in eventuele bezittingen, maar schulden die de nalatenschap zelf niet kan dragen, komen niet bij u terecht.
Eén ding om te weten: als u zich al gedraagt als eigenaar van goederen uit de nalatenschap, bijvoorbeeld door spullen te verkopen of schulden van de overledene te betalen uit eigen middelen, kan dat gevolgen hebben voor welke keuze nog openstaat. Wie twijfelt, doet er daarom goed aan eerst een keuze te maken voordat er gehandeld wordt met de erfenis.
De drie keuzes en de stappen die daarna volgen, staan overzichtelijk bij elkaar in de kennisbank met alle stappen na een overlijden. Wilt u weten welke stappen in uw situatie relevant zijn, dan kunt u dat in een paar vragen zien met een gratis regelplan. Twijfelt u nog over begrippen als vereffening of boedelbeschrijving, dan vindt u meer uitleg bij de veelgestelde vragen over erven.
Voor de definitieve keuze tussen aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen, en voor de gevolgen daarvan in uw specifieke situatie, is een notaris of jurist de aangewezen persoon om mee te overleggen. Wilt u eerst zelf overzicht krijgen van wat er in uw situatie speelt na een overlijden, dan kunt u vrijblijvend de gratis quick-scan doorlopen op nabestaandenia.nl.