Voor de geboorteaangifte geldt een termijn van drie dagen na de bevalling. Die aangifte doet u bij de gemeente waar het kind is geboren, niet bij de gemeente waar u staat ingeschreven. Dat zijn twee verschillende dingen, en die verwarring zorgt in de praktijk voor de meeste vertraging.
De drie dagen zijn kalenderdagen, maar zaterdagen, zondagen en algemeen erkende feestdagen tellen niet mee als laatste dag. Is de bevalling op vrijdag, dan loopt de termijn dus door tot en met de eerstvolgende maandag, mits die geen feestdag is. De dag van de bevalling zelf telt niet mee als eerste dag; de telling begint de dag erna.
Wat telt als dag 1
Stel, uw kind wordt geboren op een woensdag. Dan is donderdag dag 1, vrijdag dag 2, en de aangifte moet dan uiterlijk zaterdag binnen zijn. Omdat gemeentehuizen in het weekend meestal dicht zijn, schuift de termijn in de praktijk door naar de eerstvolgende werkdag. Dit soort verschuivingen verschilt per gemeente in uitvoering, dus bij twijfel is de balie van de gemeente zelf de juiste plek om na te vragen hoe dit voor uw specifieke datum uitpakt.
De aangifte kan meestal alleen op afspraak, en niet elke gemeente heeft dagelijks ruimte in de agenda. Het is daarom verstandig om niet te wachten tot de laatste dag voordat u een afspraak probeert te maken.
Wie mag de aangifte doen
In de meeste gevallen doet een van de ouders de aangifte. Is de vader of duomoeder niet beschikbaar, dan kan iemand anders die bij de bevalling aanwezig was de aangifte doen, zoals een verloskundige of een ander familielid. Welke personen daarvoor precies in aanmerking komen en in welke volgorde, verschilt per situatie, en dat is iets wat de gemeente zelf toetst aan de hand van de voorgelegde documenten.
Voor de aangifte zelf heeft u in elk geval een identiteitsbewijs nodig en, als u getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap heeft, bewijs daarvan. Woont u niet getrouwd samen, dan is erkenning van het kind vaak al vóór de geboorte geregeld, en anders is dat iets om vooraf bij de gemeente te bespreken, niet pas op het moment van de aangifte.
Wat er na de aangifte gebeurt
Na de aangifte schrijft de gemeente het kind in de basisregistratie personen in, de BRP. Dat is het centrale systeem waarin gemeenten bijhouden wie waar woont en bij welk huishouden hoort. Die inschrijving gaat niet vanzelf door naar alle instanties; sommige daarvan, zoals de Belastingdienst voor de kinderbijslag, worden automatisch op de hoogte gebracht via gegevensuitwisseling met de BRP, maar andere, zoals een zorgverzekeraar of een werkgever in verband met ouderschapsverlof, moet u zelf informeren.
Ook toeslagen reageren op deze wijziging. Een geboorte kan de hoogte van bijvoorbeeld de zorgtoeslag of het kindgebonden budget beïnvloeden, omdat die bedragen samenhangen met de samenstelling van het huishouden. Het is aan u om deze wijziging zelf door te geven aan de instanties die daarom vragen; de BRP-inschrijving vervangt die melding niet automatisch overal.
Wie behalve de gemeente nog bericht moet krijgen en in welke volgorde, verschilt per gezinssituatie, bijvoorbeeld als er al oudere kinderen zijn, als een van de ouders zelfstandig ondernemer is, of als er sprake is van co-ouderschap. In een paar vragen ziet u welke stappen voor uw situatie gelden, zonder dat u eerst moet uitzoeken welke regels precies van toepassing zijn.
Als de termijn is verstreken
De wet verbindt geen directe boete aan het overschrijden van de aangiftetermijn, maar gemeenten kunnen bij een late aangifte om een verklaring vragen of de procedure anders inrichten dan bij een tijdige aangifte. Hoe een gemeente hiermee omgaat, verschilt, en dat is iets om rechtstreeks bij de betreffende gemeente na te vragen, niet iets waarover in het algemeen een uitspraak te doen is.
Belangrijker dan de termijn zelf is vaak de volgorde van stappen eromheen: de aangifte, de inschrijving in de BRP, en pas daarna de meldingen aan zorgverzekeraar, werkgever en toeslageninstanties. Wie deze volgorde omdraait, loopt het risico dat meldingen worden afgewezen omdat het kind nog niet geregistreerd staat.
In het overzicht van alle regelzaken rond de geboorte van een kind staat per stap uitgelegd wat erbij komt kijken, inclusief de onderdelen die niet wettelijk verplicht zijn maar in de praktijk wel vaak worden vergeten, zoals het doorgeven van een nieuw gezinslid aan een pensioenfonds of een levensverzekering.
Heeft u een vraag die niet standaard is, bijvoorbeeld over een geboorte in het buitenland of over een kind dat na overlijden van een van de ouders wordt geboren, kijk dan bij de antwoorden op afwijkende situaties rond een geboorte. Voor de onderbouwing van wat hier staat, en waar deze informatie vandaan komt, leest u meer op de pagina over hoe wij onze informatie samenstellen.
Wilt u voor uw eigen situatie precies weten welke stappen gelden en in welke volgorde? De gratis quick-scan van nabestaandenia.nl zet dat voor u op een rij, zonder dat u eerst alle regels zelf hoeft uit te zoeken.